Chrysler

Stap in de wereld die Chrysler heet. Alle modellen zijn onderscheidend qua design en bovendien met een uitstekende value for money-verhouding. Het ontwerpen van een nieuwe auto is een complex en langdurig traject dat veel creativiteit en inventiviteit vereist. De ontwerpers en technici van het Chryler Design Institute weten daar alles van. Dankzij hun inspanningen zet Chrysler immers al decennialang de trend op het gebied van spraakmakend en functioneel Amerikaans autodesign.

Historie
Chrysler is een automerk uit de Verenigde Staten (VS) dat, samen met General Motors en Ford Motor Company, behoort tot de ‘Grote Drie’ in de VS. Momenteel produceert het moederbedrijf de merken Chrysler, Dodge en Jeep.

Walter P. Chrysler schopte het tot president van Buick en vice-president bij General Motors (GM). Daar pionierde hij al met de introductie van geheel stalen koetswerken in plaats van hout. Toen Chrysler in 1920 GM verliet, kon niemand nog vermoeden dat hij enkele jaren later zou doorbreken met zijn eigen autoconcern. Hiervoor blies hij eerst de zieltogende Maxwell Motor Company nieuw leven in.

Dat resulteerde in 1924 in de introductie van de allereerste Chrysler auto, de Chrysler Four die nog grotendeels gebaseerd was op het merk Maxwell. Een jaar later werd het bedrijf omgedoopt tot de Chrysler Corporation, met de naamgever als directeur en voorzitter van de raad van bestuur. Al in 1924 was de Chrysler Corporation de op één na grootste autoproducent ter wereld.

Expansie
In 1928 begon Chrysler met het nieuwe, goedkopere automerk Plymouth. Daarnaast nam het Dodge over, en produceerde de eigen middenklasser DeSoto. Ook werd de Chrysler Export Corporation opgericht, en het jaar daarop de Motor Parts Corporation. In 1937 overschreed het aantal jaarlijks geproduceerde auto’s de grens van één miljoen.

De expansie kwam tot uitdrukking in de bouw van een nieuw hoofdkantoor in New York. De Chrysler Building was tijdens de oplevering in 1930, met 319 meter, kortstondig het hoogste gebouw ter wereld. Nog altijd is het het tweede hoogste gebouw van New York.

Het art deco ontwerp van de hand van William van Alen is immer nog een opvallende verschijning in de skyline van de Big Apple. Dit dankt de wolkenkrabber vooral aan de glanzende, roestvrijstalen spitsbogen met driehoekige ramen, die lijken op de radiatordop van een Chrysler auto. Andere referenties zijn bijvoorbeeld de zilveren motorkap ornamenten en de gestileerde raceauto’s die het gebouw sieren.

Klassiekers
Chrysler introduceerde diverse automodellen die met recht klassiekers mogen worden genoemd. Automobielen die voor hun tijd beschikten over baanbrekende technologie of innovatief design. Een voorbeeld was de Six uit 1924, met het eerste hydraulische remsysteem. De Airflow (1934) met automatische transmissie had een voor die tijd ongezien aerodynamisch koetswerk. Het was het eerste autotype dat met behulp van een windtunnel ontwikkeld werd.

De economische crisis en Tweede Wereldoorlog leidden echter tot slechte verkopen. In de jaren ’50 werd Chrysler, met een marktaandeel van nog maar twintig procent, door Ford ingehaald. Chrysler werd opnieuw populair toen ontwerper Virgil Exner de Forward Look-stijl introduceerde.

De nieuwe auto’s hadden onder meer grote staartvinnen, gebogen glas, een lagere daklijn en een langere motorkap. Bekende voorbeelden zijn de Dart (‘het watervoertuig op wielen’, 1957) en de Imperial (1960). De vijftiger jaren auto’s, vooral populair in pasteltinten, kwamen voor in diverse films. Acteurs als James Dean, Humphrey Bogart en Marylin Monroe drukten niet alleen hun liefde voor tegenspelers uit, maar ook die voor Chrysler.

Multi Purpose Vehicle
In 1969 ging Chrysler een alliantie aan met Mitsubishi Motors Corporation. Chrysler importeerde Mitsubishi’s in de VS en verkocht ze daar onder haar eigen merknamen. Zo werd de Mitsubishi Colt op de Amerikaanse markt gebracht als de Dodge Colt. In 1985 richtten de twee Diamond-Star Motors op om in de Verenigde Staten auto’s te produceren voor beide fabrikanten.

Na de oliecrisis kreeg Chrysler van de Amerikaanse overheid voor anderhalf miljard dollar aan leningswaarborgen toegekend om een faillissement te vermijden. De snelle afbetaling was mede te danken aan het succes van ‘s werelds eerste Multi Purpose Vehicle (MPV), in de VS ‘minivan’ genoemd.

De compacte auto, zonder afgescheiden kofferruimte, bood een flexibele indeling voor het vervoer van zowel personen als goederen. De MPV’s, in 1983 gelanceerd als de Dodge Caravan en de Plymouth Voyager, werden meteen kaskrakers.

Europa
In tegenstelling tot General Motors en Ford Motor Company kreeg Chrysler nooit voet aan wal in Europa. Het bedrijf probeerde het in de jaren ’60 door een belang in het Franse Simca en de Britse Roots Group over te nemen. Maar de verwarrende benamingen van de modellen, de alledaagse stijl ervan en de ondermaatse bouwkwaliteit zorgden ervoor dat Chrysler in Europa niet echt van de grond kwam.

Vanwege de financiële crisis werd Chrysler Europe voor de symbolische prijs van één Franse franc verkocht aan PSA Peugeot Citroën. Chrysler werd vervangen door Talbot, en de merknaam Dodge werd verkocht aan Renault Trucks.

Met de verkoop was ook het ontwerp van de eerste MPV in handen gekomen van PSA. Peugeot vond het ‘radicale ontwerp’ te riskant en sluisde het door naar Renault. Dit zou een zware misrekening blijken. De resulterende Renault Espace (1984) werd zo’n gigantisch succes, dat in 1987 al een extra fabriek nodig was.

Productontwikkelingsteams
Met de overname van American Motors Corporation (AMC) in 1987, kreeg Chrysler het merk Jeep in handen. Toen het opnieuw financieel slecht ging, nam Chrysler de AMC-werkwijze over. Het tijdrovende en kostenverslindende sequentiële productie- proces, waarbij steeds nieuwe teams verantwoordelijk waren en wijzigingen door- voerden, werd vervangen door productontwikkelingsteams waarbij iedere betrokkene geïntegreerd werd in het volledige proces.

Ook werden suggesties van toeleveranciers verwerkt in het ontwikkelingproces. Er kwamen duizenden ideeën binnen, die jaarlijks voor zo’n 1,7 miljard dollar aan besparingen zorgden. Daarnaast steeg de winst per voertuig, in de jaren ’80 nog ongeveer 250 dollar, tot 2110 dollar in 1994.

Conceptauto’s
Nog altijd worden nieuwe Chrysler-modellen ontworpen in het Chrysler Design Institute te Auburn Hills, Michigan. De in 1950 door Exner geïntroduceerde werkwijze met ‘idea cars’ wordt nog altijd gevolgd, hoewel tegenwoordig ideeën en schetsen digitaal worden uitgewerkt. Als het ontwerp volledig is uitgekristalliseerd, wordt een kleimodel op ware grootte gemaakt.

Aan dit model worden de laatste aanpassingen gedaan voordat begonnen wordt met de bouw van een prototype. Conceptauto’s die daadwerkelijk in productie werden genomen zijn onder meer de PT Cruiser en de Crossfire.

In het nieuwe millenium verschenen diverse milieuvriendelijke prototypes, ook van de dochtermerken. Het is de bedoeling om in 2010 de eerste volledig elektrisch aangedreven auto op de markt te brengen. Onbekend is of het gaat om de ‘multimediale’ Chrysler 200C EV (‘Elektrisch Voertuig’), de (Grand) Voyager EV, de Dodge Circuit EV-racewagen, de Jeep Wrangler EV of Patriot EV. Om het ontwikkelproces te versnellen is Chrysler een samenwerkingsverband aangegaan met een batterijfabrikant.

Huidige productiemodellen van het merk zijn onder meer de sedans Sebring en Crossfire en de MPV Grand Voyager. Daarnaast is er de ‘muscle car’ 300C.

Fusies en allianties
In 1998 fuseerde Chrysler met het Duitse Daimler-Benz. De Chrysler-merken deelden onderdelen met Mercedes-Benz. De verkopen van de Chrysler Group liep op tot 2,8 miljoen auto’s per jaar (2005), waarvan ruim 750.000 van het gelijknamige merk. Een paar jaar later werd weer gebroken met Daimler.

Tien jaar later ging het steeds slechter met Chrysler. Het concern reageerde onvoldoende op de veranderende automarkt. De economische crisis deed Chrysler de das om en halverwege 2009 moest het een doorstart maken. Bijna achthonderd dealerschappen worden afgestoten, goed voor 40.000 banen. Alle merken en modellen worden kritisch tegen het licht gehouden.

Vanwege de enorme schulden die het concern had, zijn de Noord-Amerikaanse vakbonden grootaandeelhouder geworden. Daarnaast kregen de Canadese en Amerikaanse overheid – die forse economische steun beschikbaar stelde – aandelen in handen. De resterende twintig procent aandelen is naar het Fiat concern gegaan, die de mogelijkheid krijgt haar invloed te vergroten.

In ruil zal Fiat platforms en motoren leveren aan Chrysler, die hiermee snel kleine en zuinige auto’s op de Amerikaanse markt kan uitbrengen. Op haar beurt geeft Chrysler de Fiat-merken toegang tot haar dealer- en verkoopnetwerk plus productiefaciliteiten in de Verenigde Staten. Chrysler zelf kan gebruik maken van het Russische en Zuid-Amerikaanse distributienetwerk van Fiat.