Lancia en Chrysler: twee visies samengevoegd om sterker in de toekomst te staan. Elk hun eigen bezieling om te excelleren. Samenkomend in een doelmatige stijl, verpakt in elegantie. Zo vormen twee verschillende tradities één toekomst. Die toekomst is reeds begonnen.

Historie
Als kleine jongen stond Vincenzo Lancia dagenlang te mijmeren bij het fiets- en garagebedrijf van de gebroeders Ceirano, op de binnenplaats van het huis van zijn ouders. Tot groot ongenoegen van zijn vader – die Vincenzo liever als advocaat of accountant zag – ging Lancia voor de broers werken.

Fiat ontdekte Lancia’s talent voor racen en stelde hem als 18-jarige jongen aan als testrijder en coureur. Hij bleek een onstuimig bestuurder die vaak kampte met technische problemen. Dat moet zijn drang hebben aangewakkerd om de dingen voortdurend te willen verbeteren. In 1906 richtte Vincenzo samen met zijn vriend Claudio Fogolin de autoproducent Lancia op.

Vincenzo Lancia mocht echter niet lang genieten van het succes van Lancia. In 1937 stierf hij onverwachts. Maar zijn ideeën en tegendraadsheid hebben een groot stempel gedrukt op het bedrijf dat hij achterliet. Zijn kenmerkende intuïtie, originaliteit en moed werden het kostbare erfgoed dat tot op de dag van vandaag van invloed is op nieuwe Lancia-modellen.

Innovatief
De techniek van Lancia was vooruitstrevend. Niet alleen binnen de Italiaanse auto-industrie liep het merk voorop, ook binnen Europa speelde Vincenzo Lancia een voortrekkersrol. Voor zijn tijd had de eerste Lancia, de Alpha, ongekend hoge motorprestaties.

Dat was te danken aan het gebruik van een vooras met een kokerprofiel in plaats van een massief stalen as. Het kokerprofiel zorgde ervoor dat de torsiestijfheid (de weerstand van het materiaal tegen draaien in de lengterichting) niet aangetast werd. Bovendien was het zeer licht van gewicht.

Al vroeg had Lancia meerdere bijzondere patenten op zijn naam staan. Een voorbeeld was de unieke V-motor. In tegenstelling tot de toen gangbare lijnmotoren stonden in deze verbrandingsmotor de (rijen) cilinders niet naast of achter elkaar, maar in een V-vorm ten opzichte van elkaar en van de krukas. Dat gaf ruimtewinst en verminderde de trillingen. Overigens werd het prototype met V12-motor (1919) nooit in productie genomen vanwege de te hoge prijs.

In 1922 introduceerde Vincenzo Lancia zijn meesterwerk tot dan toe. De Lambda was de eerste in serie geproduceerde auto met een zelfdragend carrosserie. Hij had voor die tijd revolutionaire technologie als onafhankelijke voorwielophanging met fusees (scharnieren) en schroefveren, hydraulische schokdempers en een in de bodemplaat verzonken versnellingsbaktunnel.

Flavia en Fulvia
Bovendien had Lancia speciaal voor de Lambda een smalle viercilinder V-motor ontwikkeld – de eerste ter wereld – die 49 pk leverde en een topsnelheid had van 115 kilometer per uur. Van de Lambda zijn 13.000 exemplaren gebouwd in negen series.

De bekendste Lancia’s verschenen in de jaren ’60. De Flavia middenklasser was zijn tijd ver vooruit met voorwielaandrijving, rondom schijfremmen en een vóór de vooras gemonteerde viercilinder boxermotor (een ‘platte’ motor waarbij de cilinders horizontaal en recht tegenover elkaar staan). De latere versies werden zelfs met benzine-inspuiting uitgerust. Ook de compacte Fulvia had geavanceerde technologie, waaronder een dubbele, bovenliggende nokkenas.

Fiat-Chrysler
In de jaren ’60 van de twintigste eeuw vond tevens de eerste export naar de Verenigde Staten plaats. In diezelfde tijd werd Lancia overgenomen door Fiat. Zo was het in staat meer auto’s te produceren zonder aan kwaliteit in te boeten. Bekende auto’s uit de periode die volgde waren het volumemodel Lancia Beta en de speciaal voor de rallysport ontwikkelde Stratos.

In de jaren ’80 werkte Lancia nauw samen met het Zweedse Saab. De Lancia Delta werd als Saab 600 verkocht in Zweden. De Lancia Thema, Saab 9000, plus de modellen 164 en Croma van Lancia’s zustermerken Alfa Romeo en Fiat, stonden alle op hetzelfde onderstel.

In 2009 nam Fiat de-facto het Amerikaanse concern Chrysler over. De merken Lancia en Chrysler werden samengevoegd. De compacte modellen worden nu in Europa ontwikkeld en gebouwd en de grote modellen in de Verenigde Staten. Lancia bedient de Europese markt en Chrysler de Amerikaanse. De merken brengen dezelfde modellen uit maar met hun eigen badge en soms een eigen modelnaam.

In 2011 presenteerde Lancia de eerste modellen sinds de samenvoeging. Dat waren de tweede generatie Ypsilon stadsauto, de MPV Grand Voyager en het nieuwe vlaggenschip, de luxe sedan Lancia Thema. Samen met de compacte middenklasser Lancia Delta en de mini-MPV Musa vormen deze auto’s nu het Lancia-assortiment.

Logo en typeaanduiding
Al in de beginjaren van het merk kreeg het Lancia-logo vorm. Het bestond uit een blauw schild, daarin een stuurwiel met vier spaken en in het midden de merknaam. In 2008 werd het gestyleerd tot een ‘zichtbare synthese van traditie en innovatie’. De spaken werden bij elkaar getrokken, waardoor het lijkt alsof er alleen boven en onder nog spaken zitten. Met hun punten vestigen de twee de aandacht op de merknaam Lancia.

Tot de jaren ’50 kregen de Lancia-modellen meestal een letter uit het Griekse alphabet als modelnaam: de Lancia Alpha, Beta, Gamma, enzovoort. Ook nu zien we dat nog, in de namen van de Delta en de Ypsilon.

Daarna werden Lancia’s vernoemd naar Romeinen uit de oudheid die verantwoordelijk waren geweest voor de aanleg van wegen. Zo verweest de Lancia Flaminia uit 1957 naar Gaius Flaminius, die voor het Romeinse leger de weg Via Flaminia had aangelegd. En Appius Claudius Caecus stond aan de basis van de Lancia Appia.

Tegenwoordig kent Lancia ook modelnamen die verwijzen naar de Griekse mythologie. Voorbeelden zijn de Lancia Musa (‘muze’) en de inmiddels uit productie gehaalde Lancia Phedra (vernoemd naar de godin Phaedra).

Autosport
Oprichter Vincenzo Lancia had een voorliefde voor snelheid. Toch verbood hij in 1909 iedere inmenging van de fabriek in de racerij, met als reden dat er geen geld voor was. De Lambda was echter zo flitsend dat veel privérijders hier het ene succes na het andere mee boekten – successen die afstraalden op Lancia.

Na Vincenzo’s dood kwam zoon Gianni Lancia aan het roer. Hij was het die na de Tweede Wereldoorlog de bedrijfskoers verlegde naar de sportwereld. Eerst verleende hij steun aan privérijders in de stratenrace Mille Miglia en de 24 Uur van Le Mans.

Gianni richtte in 1952 Scuderia Lancia op om het merk te laten deelnemen aan autoraces. Als logo diende een rennende, blauwe olifant. Het was de mascotte van coureur Enrico Anselmi, die met de Lancia Aurelia divese overwinningen boekte in rally’s. De sportieve inzet van Scuderia Lancia varieerde van geprepareerde standaardauto’s voor toerwagenwedstrijden tot speciaal gebouwde voertuigen voor races in de Formule 1. In alle klassen behaalde Lancia uitstekende resultaten.

Formule 1
Halverwege de jaren ’50 bouwden de ingenieurs van Lancia voor de Formule 1 de D50. Het was een magnifieke, sterke en vooral stijve monoposto (een éénzitter met de wielen buiten de body) die een laag zwaartepunt had. Dat kwam doordat de motor en de versnellingsbak een integraal onderdeel uitmaakten van het chassis; een vernieuwing die door concurrrenten gevolgd werd.

Het avontuur in de Formule 1 duurde maar kort. Een jaar na toetreding verongelukte topcoureur Alberto Ascari (1955). Ook verkeerde de fabriek in financiële problemen. Gianni Lancia besloot het team te verkopen aan Ferrari, dat met de doorontwikkelde D50 het wereldkampioenschap in 1956 op zijn naam schreef.

Rally
In de rallysport kwam het merk beter uit de verf. Lancia zag rallydeelname als een goede manier om het publiek de technologische hoogstandjes van Lancia-modellen te laten zien. Het richtte het Squadra Corse-raceteam op, met opnieuw de rennende blauwe olifant in het logo. Op de sportiefste modellen deed de term ‘HF’ zijn intrede. Het stond voor High Fidelity en moest de betrouwbaarheid aanduiden van Lancia.

In de jaren ’70 waren het de Lancia Stratos en de Rally 037 – de laatste tweewielaangedreven auto in de sport – die furore maakten. De meest bekende rallyauto van Lancia was wel de Delta HF Integrale uit de jaren ’80. Deze rallytopper was volledig vervaardigd van composietmateriaal. De Integrale was voorzien van permanente vierwielaandrijving met drie differentiëlen, waarmee het de basis legde voor de moderne rallyauto.

6 jaar achtereen was Lancia dan ook onoverwinnelijk in het WK Rally. In 1991 trok het merk zich terug uit dit kampioenschap. Het was toen het meest succesvolle team uit de geschiedenis van de rallysport.

La Lancia
De productontwikkeling, ondernemingsstrategie en modellen van Lancia staan uitgebreid beschreven in La Lancia, een naslagwerk van maar liefst vijfhonderd pagina’s. Ter ere van het 100-jarige bestaan van het merk verscheen de derde editie in 2006. Auteur Wim Oude Weernink – tevens Autokopen.nl publicist – begon reeds in de jaren ’70 met zijn onderzoek. De resulterende ‘bijbel’ La Lancia is inmiddels verkrijgbaar in het Engels, Duits, Frans en Italiaans.