Zoom-Zoom. Of, zoals we in het Nederlands zeggen: “Vroem-Vroem”. Alle kinderen kennen het instinctief. Enkele volwassenen weten het nog steeds. Een unieke autofabrikant weigert het te ontgroeien. In grote mensentaal betekent Zoom-Zoom opwinding en bevrijding in bewegen en beleven. Maar zoals gewoonlijk kunnen kinderen het beter verwoorden. Ze zeggen gewoon: “Zoom-Zoom”. Bij Mazda praktiseren ze het iedere dag. Het is wie ze zijn. Het is waarom Mazda auto’s ontwerpt en bouwt zoals ze dat doet. Zoom-Zoom – laat Mazda het vandaag weer bij u wakker schudden.

Historie
Het Japanse Mazda werd in 1920 opgericht onder de naam Toyo Cork Kogyo. Het bedrijf hield zich oorspronkelijk bezig met veredelingstechniek. Later werden machineonderdelen en motorfietsen geproduceerd. Halverwege de jaren dertig startte de ontwikkeling van gemotoriseerde driewielers en kleine ‘kei cars’.

De eerste volwaardige auto, de Mazda R360 Coupé, kwam in 1960 op de markt. In 1967 begon de grootschalige export naar Europa. Het jaar daarop werd Auto Palace, van Binckhorst, importeur van Mazda in Nederland. Toch zou het nog tot 1979 duren, het jaar van de
lancering van de coupé Mazda RX-7, voor Mazda zich stevig gevestigd had op de Europese automarkt.

De bedrijfsnaam is in 1984 veranderd in Mazda Motor Corporation. De naam Mazda is afkomstig van Ahura Mazda. In de Perzische oudheid werd Ahura Mazda (‘Wijze Heer’) gezien als de goddelijke kracht van het goede, en tevens als de alomvattende hemelruimte. In het merknaam klinkt ook de naam van Jyujiro Matsuda door, de stichter van Mazda.

Wankelmotor
In 1961 werd een verdrag afgesloten met het Duitse NSU, om onder de merknaam Mazda het principe van de wankelmotor (of ‘rotatiemotor’) te mogen gebruiken en verder te ontwikkelen. De wankelmotor, genoemd naar zijn constructeur Felix Wankel, is een type verbrandingsmotor dat niet met cilinders en zuigers werkt. De wankelmotor gebruikt een rotor die bij benadering driehoekig is en in een trommel zit.

In de open ruimten tussen de driehoekige rotor en de omringende trommel wordt een mengsel van brandstof en lucht tot ontploffing gebracht. Hierdoor gaat de rotor draaien. De vorm van het geheel is zo, dat de verbrandingskamers groter worden bij rotatie.

Voordelen van de wankelmotor zijn de compacte bouw, de enorme acceleratie, het minimum aan bewegende onderdelen en daardoor de lage productiekosten. Toch zijn er zelfs met de meest geavanceerde wankelmotoren problemen, met name bij het herhaaldelijk rijden van korte stukjes.

Vanaf 1967 produceert Mazda auto’s met een wankelmotor. De eerste was de Mazda 110 S Cosmo. Ook de veelgeprezen Renesis-motor uit de prijswinnende RX-8 (2003) was een wankelmotor. In 1991 won Mazda zelfs de 24 uur van Le Mans met de Mazda 787-55. Dit was de enige raceoverwinning ooit met behulp van een wankelmotor.

MX-5
De oliecrisis in de jaren zeventig zorgde ervoor dat autofabrikanten geen geld investeerden in het updaten van hun sportieve roadsters. Het kwam dan ook als verrassing dat Mazda in 1989 een open tweezitter lanceerde. De mooie vormgeving, goede gewichtsverhouding, achterwielaandrijving en relatief lage prijs maakten van de MX-5 een groot succes.

Op zijn twintigste verjaardag waren er al 850.000 exemplaren geproduceerd. In 2000 had de auto al de vermelding ‘best verkopende tweezitter cabrio in de geschiedenis’ gekregen in het Guinness Book of World Records. Mazda heeft voor de MX-5 al ruim 170 onderscheidingen ontvangen. De MX-5, waarvan nu ook een roadster coupé bestaat, werd eind 2008 nog gefacelift.

Ford
Eind jaren ’90 werd Mazda door faillissement bedreigd. Het Amerikaanse Ford, dat al sinds 1979 Mazda-aandelen bezat, nam toen een meerderheidsbelang in het merk. Om de huidige economische crisis te overleven heeft Ford Motor Company een deel van deze aandelen verkocht. Wel blijft de strategische samenwerking bestaan.

Die bestaat onder meer uit het delen van platforms en aandrijflijnen. Zo kwam het model Mazda 3 uit 2006 grotendeels overeen met de Ford Focus en met de S40 en V50 van toenmalig Ford-merk Volvo. De technologische uitwisseling verving de eerdere praktijk van badge engineering. Daarbij verkocht Ford op de continenten Azië en Australië zijn eigen modellen onder het Mazda-merk.

Huidige modellen
Gedurende de tachtiger jaren golden de middenklasse modellen Mazda 323 en 623 als verkooptoppers. Inmiddels zijn ze vervangen door de Mazda 3 en Mazda 6. Vanwege z’n riante uitrusting en aantrekkelijke uiterlijk werd de kleinere Mazda 2 ‘Wereld Auto van het Jaar 2008’.

In Nederland voert Mazda ook de compacte middenklasser Mazda 3 en de compacte MPV met schuifdeuren, Mazda 5. Mazda presenteert de modellen CX-7 en de grotere CX-9 als kruisingen tussen een sportauto en SUV. Er is een nieuwe coupé op komst.

De Mazda 3 en 6 zijn ook verkrijgbaar in de Mazda Performance Series (‘Mazda Prestatie Serie’). De MPS-serie heeft eigen stijlkenmerken en extra krachtige motoren. Ook de CX-7 kan worden uitgevoerd met de 2.3 DISI-turbobenzinemotor uit de MPS, goed voor 260 pk en 380 Nm koppel.

Imago
In Nederland kreeg het merk Mazda bekendheid door de onorthodoxe autoreclames die het begin jaren ’90 op de televisie uitzond. Zo werd een spotje van het scherm gehaald, waarin zes springende dwergen de cilinders van een Mazda-motor uitbeeldden. Ten tijde dat de Nederlandse automaker DAF met faillissement bedreigd werd, adverteerde Mazda met de tekst ‘koop een DAF’.

Tegen de milleniumwisseling wilde Mazda iets anders uitstralen: de vlucht naar de toekomst. Bekend corporate image-maker Rei Yoshimara kwam daarop met een nieuw logo, een gestyleerde ‘V’ tegen een cirkelvormige achtergrond (1998).

De ‘V’ staat voor vleugels in vlucht. Samen met het onderste deel van de cirkel vormt de ‘V’ echter een ‘M’. Deze ‘M’, van Mazda, spreidt zich open als een waaier. De waaier geeft de creativiteit, vitaliteit, flexibiliteit en passie van Mazda weer. Als geheel straalt de cirkel uit dat Mazda klaar is voor de 21e eeuw.

Kodo-filosofie
Daarbij hoorden geheel nieuwe automodellen. In het eerste decennium werden deze vormgegeven aan de hand van Mazda’s ontwerpfilosofie Nagare, geïnspireerd op natuurlijke elementen. Onder leiding van de Nederlandse topontwerper Laurens van den Acker verschenen eveneens fraaie conceptcars in de Nagare-serie, zoals de Kiyora, Kazamai en Taiki.

Na het vertrek van Van den Acker introduceerde Mazda de huidige designfilosofie. Deze heet Kodo, wat in het Japans zoveel betekent als ‘de ziel van de beweging’. Ook nu draait het om vloeiende lijnen en emotie, Mazda zou ‘het Japanse Alfa Romeo’ moeten worden. De Mazda Minagi (2011), ook wel Compact Crossover SUV Concept Car genoemd, toonde Mazda’s gezicht van de toekomst.

Bouwstenen-strategie
Onderhuids bracht de Minagi eveneens belangrijk nieuws. De conceptcar was voorzien van Sky Active-technologie. Sky Active is een geheel nieuwe lijn aan motoren, body’s, onderstellen en versnellingsbakken die moeten beantwoorden aan rijplezier én milieuvriendelijkheid. Mazda wil dat haar modellen in 2015 gemiddeld 30 procent zuiniger zijn dan in 2008. Maar om dit te bereiken moet er meer gebeuren.

Daarom gaat het merk de hybridetechniek van de Toyota Prius in licentie gebruiken. Daarnaast doet het praktijkervaring op met een elektrische auto en investeert het in de ontwikkeling van waterstoftechniek, waaronder een waterstof-rotatiemotor.

Mazda wil nieuwe technologieën stapsgewijs introduceren, en niet voordat een systeem productierijp is. Het spreekt dan ook van een ‘bouwstenen-strategie’. Mazda Motor Nederland heeft aangegeven dat brandstof aangedreven auto’s in de nabije toekomst nog steeds centraal blijven staan.

Betrouwbaar
Op het gebied van betrouwbaarheid doet Mazda het evenzeer goed. De Mazda 3 en broertje Mazda 2 behaalden de eerste en tweede plek in de TÜV-statistieken over 2007. Slechts 1,2 procent van alle Mazda’s 3 had last van ernstige technische mankementen. In het Autobild kwaliteitsonderzoek stond Mazda 3 jaar (2004, 2006, 2007) op nummer 1.

Europese Organisatie
Tegenwoordig werken circa 1.600 mensen bij Mazda in Europa. Hoofdkantoor en Reseach & Development zitten in Duitsland. Het Europese magazijn en de logistieke afdeling zijn in België gevestigd, nabij Mazda’s autoterminal in Antwerpen. Het merk is in 22 Europese landen actief.